آیت الله علم الهدی:

جلسة اول

title

بسم الله الرحمن الرحیم

1. ضرورت طرح موضوع های جدید در درس های خارج فقه
یکی از اهداف مهم تلاش های علمی و کارهای تحقیقی در عرصة فقاهت و اجتهاد پاسخ گویی به نیازها و پرسش های مردم دربارة وظیفة شرعی خود در زمینه های مختلف است. با توجه به ظهور و بروز مسائل مستحدثه در عصر حاضر, پویایی و به روز بودن جریان فقاهت و اجتهاد وابسته به این است که فقها و مجتهدان پاسخ گوی پرسش های جدید باشند. در غیر این صورت بین دستگاه فقاهت و جامعه فاصله خواهد افتاد و روحانیت نخواهد توانست زمام هدایت جامعه را در دست بگیرد.
سلف صالح فقیهان شیعه نیز چنین بودند که در هر زمانی به حل مسائل و مشکلات نوپدید جامعه اقدام می کردند؛ بلکه فقه ایشان از زمان جلوتر بود. به عنوان نمونه در دوران حیات محقق کرکی که شیعه تحت ظلم پادشاهان ستمگر عثمانی می-زیست, تصور زمامداری سیاسی اجتماعی جامعه به دست فقها و مجتهدان حتی در زاویه ای از زوایای کشورهای اسلامی در مخیلة کسی نمی گنجید. با این حال محقق کرکی مباحث فقهی مرتبط با حکومت را مطرح و دربارة آن اظهار نظر می کرد.
از بهترین فرصت ها برای طرح مسائل جدید و کشف دیدگاه دین دربارة آن, محافل درس خارج است که به لطف خدا این موضوع در سال های اخیر در درس های خارج مشهد مورد توجه قرار گرفته است
ضرورت دیگر برای طرح مسائل جدید در محافل علمی و درس های خارج, وجود بحث های کافی دربارة مسائل رایج فقه در ابواب مختلف از طهارت تا دیات است که از گذشته تا به حال مکرر توسط بزرگان تحلیل و بررسی شده است. لذا در درس هایی که به این قبیل مسائل پرداخته می شود حرف جدیدی مطرح نیست و فقط نوع تحلیل و تحقیق ها تفاوت دارد. مرحوم آیت الله العظمی میلانی که ما توفیق شرکت در تمام درس خمس ایشان را داشتیم معتقد بود مبنای چهار استاد یعنی مرحوم شریعت اصفهانی, مرحوم کمپانی, مرحوم نائینی و مرحوم آقاضیاء را در دست دارد. آنچه ایشان در درس خمس مطرح می کرد
حرف های مرحوم حاج آقا رضا همدانی بود که البته با بیان نو و تحلیل های جدید از سوی ایشان همراه بود.
سومین نکته در ضرورت طرح بحث های جدید در محافل علمی توسعة روز افزون گرایش مردم در نقاط مختلف دنیا به اسلام است. از این رو آنچه به نفع اسلام و مسلمانان است پرداختن به فروع جدید و مسائل مورد ابتلا و پیش روی امت اسلامی می-باشد.
لازمِ مدیریت نظام مبتنی بر دین نیز این است که نظریه های دقیق اسلام در اداره کشور در سطوح مختلف فرهنگی, سیاسی, اجتماعی, اقتصادی و نظامی توسط فقها تبیین شود. به عنوان نمونه امروزه که حوزة تولید سلاح های جنگی متأثر از تحول علمی دنیا پیشرفت های چشمگیری در کشور ما داشته است, تبیین دیدگاه دین دربارة تولید و ساخت سلاح های کشتارجمعی, انواع موشک و مانند آن ضرورت دارد. در این بین نکتة مهم آن است که گاهی نظریات دقیق فقهی در مسائل مختلف نظام به رشد علمی و پیشرفت های فوق العاده منجر می شود. در سال های اخیر جمعی از دانشمندان هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محضر مقام معظم رهبری رسیدند تا توانایی خود در ساخت موشک های دوربرد را خدمت معظمً له اعلام و از فرماندهی کل قوا برای ساخت و تولید گستردة این نوع موشک ها اجازه دریافت کنند. آقا دربارة شعاع احتمالی اصابت موشک ها سؤال کردند. ایشان در جواب, شعاع یک کیلومتر مربع را به عنوان محدودة اصابت مطرح کردند. مقام معظم رهبری با بیان اینکه این شعاع غیر دقیق ممکن است منجر به کشته شدن انسان های بی گناه شود تولید موشک های مورد اشاره را اجازه نفرمودند. پس از این ملاقات نیروی هوا فضای سپاه به فکر ساخت موشک-های نقطه زن افتاد که نتیجة آن امروز به بار نشسته است. کوتاه سخن اینکه رسیدن نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به فناوری ساخت موشک های نقطه زن نتیجة فتوا و نظریه فقهی رهبری در حرمت استفاده از موشک های دوربرد غیر دقیق می باشد.
البته طرح مسائل جدید سختی ها و مشکلات خاص خود را دارد. مرحوم آیت الله هاشمی شاهرودی در آغاز تدریس خارج فقه توسط حقیر, دربارة موضوع مورد بحث پرسش کردند. وقتی پاسخ دادم موضوع مشروعیت قیام و تشکیل حکومت در زمان غیبت امام زمان را مباحثه می کنم فرمودند طرح اینگونه موضوعات که منبع مشخصی ندارد بسیار مشکل است.
آخرین سخن در این قسمت اینکه امروزه وجود اقدس امام زمان, سرباز و نوکری می خواهند که به درد ایشان بخورد و از جمله نوکران مفید برای امام زمان کسی است که به حل مسائل کاربردی و پاسخگویی نیازهای مورد ابتلای جامعه بپردازد.

2. موضوع درس حاضر و نکاتی دربارة آن
با توجه به آنچه گذشت, موضوع درس حاضر « فقه المقاومة » تعیین شده است. مراد از فقه مقاومت بحث از حکم شرعی مقاومت به مثابه یک عنوان عام و کلی می باشد که فی حدّ ذاته و بدون لحاظ مصادیقش می تواند متعلق حکم شرعی قرار گیرد. گرچه برخی از مصادیق و فروع مقاومت نظیر جهاد و دفاع در کتاب ها و مباحث فقهی گذشتگان وجود دارد, لیکن پرداختن به مقاومت به عنوان یک موضوع کلی و کشف حکم شرعی آن از ادله و سپس بررسی فروع مختلف دربارة این موضوع تا به حال مورد توجه قرار نگرفته است.

3. اهمیت بررسی حکم شرعی مقاومت
از موضوعات روز جامعه و مطرح در ادبیات انقلاب اسلامی نظریة مقاومت است که پیوسته توسط مخالفان داخلی و خارجی نظام مورد هجمه قرار دارد. در بیانیة جامع گام دوم انقلاب اسلامی که از سوی مقام معظم رهبری طراحی شده نیز بر محوریت مسئلة مقاومت تأکید شده است. از این رو تبیین مبانی نظری مقاومت و رویکرد ادلة معتبر دینی به این عنوان ضرورت دارد.

4. روش بحث در درس حاضر
حسب بررسی ها, عنوان مقاومت در آیات قرآن و احادیث ائمه علیهم السلام نیامده است. لذا قدم نخست برای کشف حکم شرعی مقاومت معادل یابی الفاظ و واژگان مرادف با مقاومت در قرآن و حدیث است. در مرحلة بعد باید الفاظ مرتبط با مقاومت در آیات قرآن و احادیث حضرات معصومان مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد تا در نتیجه روشن شود که آیا این واژگان در قرآن و روایات در خصوص مقاومت استعمال شده است یا خیر. در صورت مثبت بودن پاسخ, در آخرین قدم حکم شرعی موضوع مقاومت تحلیل و بررسی اجتهادی خواهد شد.
 

1398/07/07
09:00

افزودن دیدگاه جدید


سایتامام
آخرین اخبار


تصاویر

آیت الله علم الهدی در دیدار با دکتر نوحی به همراه جمعی از معاونین و هیئت رئیسه دانشگاه علوم پزشکی استان خراسان رضوی

آقای مهندس روشنک به اتفاق سرمایه گذاران طرح پیرامون اطراف حرم مطهر با آیت الله علم الهدی دیدار کردند

آیت الله علم الهدی در سالروز شهادت امام جواد علیه السلام در حرم مطهر رضوی

پاسخ به شایعات




کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آیت الله علم الهدی می باشد.