آیت الله علم الهدی:

جلسة شانزدهم

title

بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی پرسش های مرتبط با دلالت امر به مقاومت بر وجوب
پرسش سوم: وظیفة مکلفان در تزاحم امر به مقاومت با اوامر دیگر
تعریف تزاحم و راه رفع آن
تزاحم به معنای مزاحمت دو حکم برای یکدیگر است, به طوری که عمل به هر دو ممکن نباشد. بنابراین در صورت تحقق تزاحم مکلف از امتثال و عملیاتی کردن دو حکمی که متوجه او شده است عاجز و ناتوان می شود. برای مثال چنانچه امر لزوم ازالة نجاست از مسجد و تطهیر آن: « طهر و ازل النجاسة عن المسجد » و امر اقامة نماز: « صل » در زمان واحد متوجه شخص مکلف شود, وی از امتثال هم زمان هر دو عاجز است. در نتیجه بین دو حکم وجوب اقامة نماز و تطهیر مسجد تزاحم به وجود می آید.
اصولیان معتقدند چنانچه در فرض تزاحم, یکی از دو امر اهمیت بیشتری داشته باشد باید به آن عمل کرد. در غیر این صورت که هیچ یک از دو امر ترجیحی بر یکدیگر ندارند, مکلف مخیر است به هر کدام که می خواهد جامة عمل بپوشد. در مثال پیشگفته چنانچه وقت نماز موسع باشد, ازالة نجاست ترجیح می یابد و چنانچه وقت نماز مضیق و تنگ باشد باید نخست نماز را اقامه کرد.
فرق تزاحم و تعارض
بر خلاف تزاحم که امتثال دو حکم در مقام عمل امکان پذیر نیست, در تعارض سخن از دو یا چند دلیل است که در مقام ثبوت و جعل و تشریع با یکدیگر مخالف و معارض اند. به عنوان مثال در دلیلی آمده که بهای حاصل از فروش نجاست حرام است: « ثمن العذرة سحت »‏. آنگاه در دلیل دیگری بیان شده که خرید و فروش نجاست اشکالی ندارد: « لا بأس ببیع العذرة ».
در رفع تعارض نخست باید امکان جمع بین دو دلیل مورد بررسی قرار گیرد و در مرحلة بعد از قواعد مطرح در باب تعادل و تراجیح بهره گرفته شود. در مثال مورد اشاره امکان جمع بین دو دلیل متعارض وجود دارد. زیرا می توان گفت دلیل اول ناظر به جایی است که از فروش نجاست منفعت محلله ای حاصل نمی شود. اما دلیل دوم مربوط به جایی است که برای فروش نجاست منفعت حلالی قابلیت تصور دارد. یا اینکه گفته شود حرمت فروش نجاست مربوط به حیوانات حرام گوشت و جواز آن مربوط به حیوانات حلال گوشت است.
نتیجه بحث
بر اساس آنچه گذشت چنانچه یکی از مصادیق مقاومت نظیر جهاد با امر دیگری در تزاحم واقع شود باید دید کدام یک از دو امر, از ملاک مهم تری برخوردارند, آنگاه لازم است به امر دارای ملاک اهم عمل کرد. اما اگر هیچکدام از دو امر ترجیحی بر یکدیگر نداشتند مکلف مخیر است به هر کدام می-خواهد عمل کند.

1398/08/21
09:00

افزودن دیدگاه جدید


امامسایت
آخرین اخبار


تصاویر

آیت الله علم الهدی در اولین جلسه بنیاد بین المللی غدیر استان خراسان رضوی

آیت الله علم الهدی در سالروز واقعه مسجد گوهرشاد در حرم امام رضا علیه السلام

آیت الله علم الهدی در جلسه ستاد امر به معروف و نهی از منکر خراسان رضوی

پاسخ به شایعات




کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آیت الله علم الهدی می باشد.